Chuyển đổi số cho ngành thủy sản ĐBSCL, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và kiểm soát tốt dịch bệnh và phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
Thủy sản giữ vai trò động lực tăng trưởng
Ngày 9/6, trong khuôn khổ Hội chợ Triển lãm Quốc tế Công nghệ Nông nghiệp và Môi trường - VietAgros 2026 tại Cần Thơ, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ phối hợp cùng các viện, trường và tổ chức quốc tế tổ chức hội thảo “Chuyển đổi số và công nghệ thông minh trong nuôi trồng thủy sản”.
Hội thảo thu hút đông đảo nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và người nuôi thủy sản tham gia, tập trung thảo luận các giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data) và các nền tảng quản lý hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí và tăng khả năng kiểm soát dịch bệnh.
Bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ cho biết, dù là thành phố trực thuộc Trung ương nhưng Cần Thơ vẫn xác định nông nghiệp là một trong những trụ cột phát triển kinh tế quan trọng. Thành phố đang chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, hướng đến nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.
Sau khi Cần Thơ mở rộng không gian phát triển, lĩnh vực nông nghiệp tiếp tục được xác định là ngành chủ lực đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Trong đó, thủy sản được xem là ngành còn nhiều dư địa phát triển, giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp của địa phương.
Bên cạnh những kết quả đạt được trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU), ngành thủy sản cũng đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn sản xuất có trách nhiệm từ thị trường quốc tế.
“Muốn nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển bền vững thì việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa trong nuôi trồng thủy sản là yêu cầu tất yếu”, bà Bình nhấn mạnh.
Lãnh đạo ngành nông nghiệp Cần Thơ cũng kỳ vọng các chuyên gia, doanh nghiệp và người nuôi thủy sản sẽ tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, cùng xây dựng những giải pháp thực tiễn, phù hợp với điều kiện sản xuất của địa phương.
Ông Đỗ Văn Thừa, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư TP Cần Thơ cho biết, ĐBSCL hiện là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước, đóng góp khoảng 65% sản lượng nuôi trồng thủy sản và 60% kim ngạch xuất khẩu thủy sản.
Riêng TP Cần Thơ hiện duy trì diện tích nuôi trồng thủy sản hơn 96.000ha, trong đó có trên 51.000ha nuôi tôm nước lợ. Nhiều mô hình ứng dụng công nghệ cao đã góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất, đặc biệt đối với ngành hàng tôm, lĩnh vực được xem là động lực tăng trưởng quan trọng của ngành thủy sản địa phương.
Công nghệ thông minh hướng tới nuôi trồng bền vững
Theo ông Đỗ Văn Thừa, để thích ứng với những biến động của thị trường và môi trường, ngành nông nghiệp thành phố đang đẩy mạnh các giải pháp đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nuôi trồng thủy sản.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tăng cường quan trắc, cảnh báo môi trường và cung cấp thông tin kịp thời cho người nuôi nhằm chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu và hạn chế rủi ro dịch bệnh.
Song song đó, địa phương cũng đẩy mạnh cấp mã số vùng nuôi, quản lý cơ sở nuôi và truy xuất nguồn gốc đối với các đối tượng thủy sản chủ lực, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu.
Nhiều mô hình ứng dụng công nghệ cao đang được triển khai như hệ thống nuôi tuần hoàn khép kín, công nghệ xử lý chất thải, hệ thống lọc nước và các giải pháp quản lý môi trường nuôi bằng cảm biến thông minh.
Từ góc độ doanh nghiệp, TS. Trần Ngọc Thiên Kim, Giám đốc Dinh dưỡng và Hỗ trợ thủy sản khu vực châu Á của Công ty De Heus Việt Nam cho rằng, dinh dưỡng chính xác là một trong những yếu tố quyết định hiệu quả nuôi trồng thủy sản hiện đại. Mỗi đối tượng nuôi và từng giai đoạn phát triển đều có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau.
Việc ứng dụng công nghệ, dữ liệu và nghiên cứu chuyên sâu về nguyên liệu thức ăn giúp xây dựng khẩu phần chính xác phù hợp, tối ưu tốc độ tăng trưởng, giảm chi phí và hạn chế tác động đến môi trường.
Trong khi đó, PGS.TS Lê Quốc Việt, Trường Thủy sản (Đại học Cần Thơ), nhấn mạnh xu hướng phát triển thủy sản hiện nay phải gắn với kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững. Đối với các mô hình nuôi tuần hoàn khép kín đang mang lại nhiều lợi ích như giảm phát thải, hạn chế ô nhiễm môi trường, giảm nguy cơ dịch bệnh và giảm phụ thuộc vào kháng sinh. Đây cũng là hướng đi phù hợp với các yêu cầu ngày càng cao về sản xuất xanh, sản xuất sạch và giảm phát thải khí nhà kính.
“Theo các chuyên gia, chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ vào sản xuất mà còn là giải pháp giúp ngành thủy sản nâng cao khả năng quản lý, dự báo rủi ro và xây dựng chuỗi giá trị minh bạch. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và yêu cầu thị trường không ngừng nâng cao, đây được xem là chìa khóa để ngành thủy sản ĐBSCL hướng tới phát triển xanh và bền vững trong thời gian tới” ông Việt cho rằng.
