Người nuôi thủy sản tại đặc khu Vân Đồn (thành phố Quảng Ninh) đang chuyển sang đầu tư, lựa chọn nuôi trồng bằng lồng nhựa HDPE, đồng thời áp dụng chế phẩm sinh học để nâng tỷ lệ sống của thủy sản và giảm rủi ro trong sản xuất.
Sau bão Yagi năm 2024, phương thức nuôi thủy sản bằng lồng nuôi truyền thống và lồng nhựa HDPE được đánh giá về độ bền và tính hiệu quả. Mặc dù chi phí đầu tư ban đầu cao gấp nhiều lần so với lồng truyền thống, nhưng lồng HDPE ít bị hư hỏng hơn, thời gian sử dụng lâu hơn.
Ông Long Văn Thắng, Phó Giám đốc HTX Nuôi trồng và Dịch vụ thủy sản Thắng Lợi, đặc khu Vân Đồn cho biết, HTX vẫn đang triển khai cả hai phương thức nuôi trồng bằng lồng nuôi truyền thống và lồng nhựa HDPE. Hiện nay, HTX có 9 thành viên, nuôi thủy sản trên diện tích khoảng 35 ha. Hiện HTX đang áp dụng lồng HDPE kết hợp chế phẩm sinh học để nuôi cá song (mú trân châu) mới được áp dụng trên khoảng 1/4 diện tích.
Theo ông Thắng, khác biệt thể hiện rõ sau bão Yagi, nhiều lồng truyền thống bị hư hỏng nặng, có lồng không thể khôi phục; hệ thống lồng HDPE của hợp tác xã vẫn trụ vững, giúp hạn chế nguy cơ thất thoát thủy sản. Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu cao gấp nhiều lần so với lồng nuôi truyền thống. Một ô lồng HDPE kích thước 4 x 4 m có giá từ khoảng 100 triệu đồng, trong khi lồng truyền thống khoảng 10 - 15 triệu đồng.
“Để khuyến khích người dân chuyển đổi lồng nuôi, HTX cũng mong có chính sách hỗ trợ lãi suất, hỗ trợ trả dần. Thời gian tới, HTX sẽ chuyển đổi dần sang mô hình nuôi thủy sản bằng lồng nhựa HDPE vì thực tế cho thấy hiệu quả hơn, nhất là khả năng chống chịu sóng gió, đồng thời thân thiện với môi trường hơn”, ông Thắng nói.
Mức đầu tư lớn khiến nhiều hộ chưa thể chuyển đổi đồng loạt. Vì vậy, giải pháp thay lồng theo từng phần giúp người nuôi giảm áp lực vốn và có thời gian đánh giá hiệu quả. Các chương trình khuyến nông cũng hỗ trợ một số chi phí đầu vào để người dân tiếp cận quy trình mới. Trong dự án “Xây dựng mô hình nuôi cá song (mú trân châu) bằng lồng HDPE trên biển đạt chứng nhận VietGAP gắn với tiêu thụ sản phẩm”, các hộ tham gia được hỗ trợ 70% kinh phí con giống, thức ăn và chế phẩm sinh học theo nội dung dự án. Khoản hỗ trợ này giúp giảm chi phí triển khai mô hình, đồng thời đi kèm hướng dẫn kỹ thuật.
Bà Nguyễn Thị Ngần, Phó Trưởng phòng Kỹ thuật, Trung tâm Khuyến nông và Quản lý bảo vệ, Phát triển rừng Quảng Ninh cho biết, mô hình nuôi thủy sản bằng lồng HDPE kết hợp ứng dụng chế phẩm sinh học, hiệu quả mang lại khá rõ. “Việc bổ sung vitamin, chế phẩm sinh học giúp tăng sức đề kháng, nâng cao tỷ lệ sống của cá, qua đó cải thiện thu nhập cho người nuôi. Trước đây, tỷ lệ sống có thể chỉ đạt khoảng 40 - 60%, nhưng hiện nay có thể đạt 70 - 80%. Kết thúc năm 2025, hiệu quả của mô hình cao hơn khoảng 36% so với ngoài mô hình”, bà Ngần thông tin.
Ông Hoàng Văn Hồng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho rằng, công nghệ cần được đưa vào nhiều khâu từ thiết bị nuôi, thức ăn đến bảo quản và chế biến sau thu hoạch. “Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn bà con nuôi biển ứng dụng công nghệ mới; tăng cường đưa các thiết bị công nghệ nuôi trồng, giảm khai thác, thức ăn thế hệ mới, công nghệ bảo quản và chế biến vào sản xuất. Những giải pháp này giúp người dân nâng cao hiệu quả nuôi trồng thủy sản, phát triển ngành thủy sản ven biển theo hướng hiện đại”, ông Hồng nêu.
Đổi mới vật liệu nuôi tại Quảng Ninh không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất, còn là yêu cầu tất yếu phát triển nuôi biển theo hướng an toàn, bền vững và thân thiện với môi trường. Việc áp dụng quy chuẩn địa phương về vật liệu phao nổi, cùng với lựa chọn lồng nuôi HDPE phù hợp theo TCVN 13997:2024, sẽ góp phần giảm thiểu tác động đến môi trường biển, nâng cao khả năng chống chịu trước sóng gió.
Tuy nhiên, để quá trình chuyển đổi thực sự đi vào chiều sâu, cần tháo gỡ khó khăn về vốn, tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, giám sát môi trường và xây dựng chuỗi tiêu thụ ổn định. Đây sẽ là những điều kiện quan trọng để Quảng Ninh từng bước hiện đại hóa nghề nuôi biển, hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh tế và bảo vệ hệ sinh thái biển lâu dài.
