Quảng Ninh bước vào một dấu mốc mới khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, mang theo những kỳ vọng lớn về kinh tế biển, cửa khẩu, cảng biển, du lịch và dịch vụ. Trong hành trình thực tế trên tuyến biển những ngày đầu của thành phố trẻ, chúng tôi gặp những người dân bám giàn hàu nơi cửa sông, theo cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng ra vùng cửa biển, đến những cảng đón tàu trọng tải lớn. Phía sau nhịp sống, sản xuất và giao thương sôi động là một yêu cầu ngày càng rõ, phát triển càng mạnh, công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới, biển, đảo càng phải chủ động, chặt chẽ, khoa học để giữ vững bình yên và tạo môi trường an toàn cho những hoạt động hợp pháp.
Bài 1: Những “cột mốc sống” nơi cửa sông Bắc Luân
Cửa sông Bắc Luân không chỉ có vị trí quan trọng về quốc phòng, an ninh của Tổ quốc, mà còn là bến đỗ sinh kế của hàng trăm hộ dân gắn bó máu thịt với nghề nuôi trồng, khai thác thủy sản. Giữa muôn trùng sóng nước, nơi những giàn hàu, bè mảng và tàu cá ngày đêm qua lại đan xen, những người lính của Đồn Biên phòng Trà Cổ, Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh vẫn lặng thầm bám trụ. Ở nơi tuyến đầu sóng gió ấy, bài toán giữ vững chủ quyền được giải quyết bằng một phương thức thấu tình đạt lý, quản lý chặt chẽ, đúng pháp luật nhưng luôn tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân yên tâm bám biển làm ăn.
Mưu sinh nhiều rủi ro
Chiếc xuồng tuần tra nhỏ rẽ sóng tạt những bọt nước trắng xóa, lướt qua những giàn hàu trải dài ngút tầm mắt trên mặt nước của sông Bắc Luân. Theo chân Thiếu tá Từ Văn Chín và Thiếu tá Nguyễn Hồng Thanh, hai cán bộ dày dạn kinh nghiệm của Đồn Biên phòng Trà Cổ, chúng tôi mục sở thị một nhịp sống hối hả nơi đây. Nổi bật giữa tiếng gió rít lồng lộng, anh Nguyễn Văn Cương (sinh năm 1986, trú tại khu Trà Cổ, phường Móng Cái 1) đang cặm cụi, cần mẫn kiểm tra những dây hàu chìm sâu dưới mặt nước. Khu vực nuôi hàu của gia đình anh nằm cách đường biên giới chỉ chừng 700m về phía Việt Nam, rất gần các mốc quốc giới 1377 và 1378.
“Ở đây, chúng tôi sinh sống bằng nghề nuôi hàu” - anh Cương bộc bạch, ánh mắt hướng về phía những giàn phao. Nghề biển thoạt nhìn phẳng lặng, nhưng thực chất lại ngốn rất nhiều công sức, sự kiên trì và cả những nguồn vốn khổng lồ. Mỗi giàn hàu, tính cả chi phí giống và vật liệu, có thể tiêu tốn từ 300 - 400 triệu đồng, ròng rã chăm sóc khoảng 2 năm mới đến ngày thu hoạch. Với gia đình anh Cương cũng như bao hộ dân khác, để “lấy ngắn nuôi dài”, những lúc nông nhàn chờ hàu lớn, họ lại rong ruổi thả câu, đánh lưới, bắt ngao, nghêu kiếm sống đắp đổi qua ngày.
Thiên nhiên vốn dĩ khắc nghiệt, nghề biển luôn chất chứa những rủi ro khôn lường. Anh Cương bùi ngùi kể, chỉ cần một trận bão quét qua làm đứt dây, giàn trôi dạt hoặc hàu chìm nghỉm xuống bùn cát, nếu không kịp thời lặn vớt trong vài ngày thì coi như cơ nghiệp vùi sâu dưới đáy sông, mất trắng. Cơn bão số 1 vừa qua đổ bộ đã để lại một bài học đắt giá. Trước bão, phía Việt Nam có 357 giàn bè của 132 hộ nuôi, nhưng sau bão, con số xót xa - chỉ còn lại khoảng 210 giàn. Đằng sau mỗi giàn bè dập dềnh trên mặt nước ấy không đơn thuần là khu nuôi thủy sản, mà là toàn bộ vốn liếng, mồ hôi, nước mắt và kế sinh nhai của cả một gia đình.
Quản lý “mềm” nhưng tuyệt đối không có “vùng trống”
Bắc Luân là một không gian cửa sông mênh mông, nơi cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Trà Cổ gánh vác nhiệm vụ quản lý 8,968km đường biên giới, trong đó có 5,368km đường sông và 3,6km biên giới biển. Giao thương tấp nập kéo theo sự xuất hiện của 457 bè, mảng và 133 tàu cá địa phương. Chưa kể, hàng trăm tàu cá ngoại tỉnh khai thác ở vùng biển Thanh Lân, đảo Trần cũng xem vùng biển Trà Cổ, Bình Ngọc là bến đỗ bình yên để nghỉ ngơi, tiếp nhiên liệu và bán sản vật; khiến lưu lượng mỗi ngày có khoảng 150 - 200 lượt tàu thuyền qua lại.
Với một địa bàn đặc thù, mật độ phương tiện đan xen phức tạp, chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể để lọt tội phạm hoặc làm nảy sinh vấn đề về chủ quyền. Hiểu thấu điều đó, các cán bộ Biên phòng không chọn cách quản lý thụ động từ trên bờ. Những chuyến xuồng máy len lỏi vào khu nuôi, những cái bắt tay nồng ấm, lời thăm hỏi ân cần với người lao động đã trở thành nếp sinh hoạt quen thuộc. Để quán xuyến toàn bộ khu vực, không thể không nhắc đến Đài quan sát Tràng Vĩ, Đồn Biên phòng Trà Cổ. Thời gian qua, cán bộ, chiến sĩ đơn vị luôn khắc phục khó khăn về điều kiện thời tiết, khí hậu khắc nghiệt, duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, quan sát, nắm chắc tình hình trên biển; kịp thời phát hiện, báo cáo, xử lý hiệu quả các tình huống, không để bị động, bất ngờ.
Cùng với họạt động quan sát từ xa, cán bộ, chiến sĩ không chỉ đăng ký, kiểm chứng phương tiện xuất nhập bến một cách nghiêm ngặt, mà còn biến các cuộc gặp gỡ thành buổi tuyên truyền pháp luật sống động. Từ Luật Biên phòng Việt Nam, Luật Thủy sản đến các thủ đoạn tinh vi của tội phạm buôn lậu, ma túy đều được truyền đạt cặn kẽ tới bà con. Từ đầu năm 2026 đến ngày 5/9/2026, đơn vị đã tuyên truyền trực tiếp cho 138 lượt tàu, bè mảng với 486 ngư dân, phát tay 1.100 tờ rơi, đồng thời ứng dụng công nghệ bằng cách dán các tờ rơi in mã QR hòm thư tố giác tội phạm tại nhà văn hóa, chợ, nơi tập trung đông dân cư... để mở thêm kênh thông tin cho người dân.
Dệt bình yên từ “thế trận lòng dân”
Bí quyết để giữ vững bình yên nơi cửa sông Bắc Luân, theo Trung tá Lục Chinh Đức, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Trà Cổ, đó là: “Quản lý địa bàn phải đi đôi với xây dựng “thế trận lòng dân”; để mỗi chủ bè, mỗi ngư dân vừa là người lao động sản xuất, vừa là một “cột mốc sống” góp phần giữ gìn an ninh, trật tự và chủ quyền, an ninh vùng biển. Người dân chỉ thực sự trở thành “tai mắt” bảo vệ biên cương khi họ thấu hiểu rằng, giữ gìn phên dậu Tổ quốc cũng chính là bảo vệ sinh kế, tài sản của chính gia đình mình”.
Nhờ sự gần gũi, thấu hiểu ấy, nhận thức của bà con ngày một nâng cao; bất cứ khi nào phát hiện người lạ, tàu thuyền có dấu hiệu nghi vấn, ngư dân lập tức báo tin cho lực lượng chức năng. Từ đầu năm 2026 đến ngày 5/9/2026, thông qua nguồn tin từ cơ sở và công tác tuần tra, kiểm soát của cán bộ, chiến sĩ, Đồn Biên phòng Trà Cổ đã phát hiện, xử lý 49 vụ vi phạm, với 80 đối tượng và 43 phương tiện. Đáng chú ý, nhờ sự phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an, đơn vị đã đấu tranh triệt phá 4 vụ, ngăn chặn 4 đối tượng vận chuyển 3.050kg nầm lợn đông lạnh không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
Chiều muộn, ánh hoàng hôn rọi xuống mặt sông Bắc Luân, chiếc xuồng tuần tra đưa chúng tôi quay mũi rời khu nuôi hàu. Ở nơi cửa biển đầy nắng và gió này, sự bình yên được đo bằng sự thấu hiểu giữa cán bộ, chiến sĩ và nhân dân, bằng những chuyến tuần tra bám biển không mệt mỏi và bằng “thế trận lòng dân” vững chắc được bồi đắp ngay từ mỗi giàn bè.
Rời cửa sông Bắc Luân, hành trình của chúng tôi tiếp tục hướng ra cửa biển Vạn Gia. Ở đó, sau vẻ yên ả của xã đảo Vĩnh Thực là một cửa khẩu cảng với những chuyến tàu, thuyền viên và lượng lớn hàng hóa thường xuyên ra vào. Nếu ở Bắc Luân, bình yên được bồi đắp từ từng giàn bè và sự đồng hành của người dân, thì tại Vạn Gia, bài toán đặt ra ở một quy mô khác, quản lý chặt người, phương tiện, giữ vững an ninh, trật tự nhưng vẫn bảo đảm cho hoạt động giao thương hợp pháp diễn ra thuận lợi, thông suốt.
Bài 2: Nhịp tàu qua cửa biển Vạn Gia
Nguồn: https://www.bienphong.com.vn/giu-vung-binh-yen-tren-tuyen-bien-gioi-bien-quang-ninh-post507513.html
